Khi mắc viêm phế quản, nhiều người thường chủ quan vì cho rằng bệnh chỉ gây ho, khạc đờm và sẽ tự cải thiện sau một thời gian. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh có thể diễn biến nặng và dẫn đến các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe. Vậy viêm phế quản có nguy hiểm không và những biến chứng nào cần lưu ý? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về mức độ nguy hiểm của bệnh.
Viêm phế quản có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của viêm phế quản không giống nhau ở mọi người. Điều này phụ thuộc vào thể bệnh, mức độ tổn thương đường thở và sức khỏe nền của người mắc. Thể cấp và thể mạn có cách tiến triển rất khác nhau.
Ở thể cấp, bệnh thường không nguy hiểm và có tiên lượng tốt. Hơn 90% trường hợp do virus gây ra, thường gặp là virus cúm, rhinovirus hoặc virus hợp bào hô hấp (RSV). Phần lớn người bệnh hồi phục khi được chăm sóc đúng cách. Sốt và mệt thường giảm sau vài ngày, riêng ho có thể kéo dài thêm 1–3 tuần dù tình trạng viêm đã thuyên giảm.
Ở thể mạn, bệnh cần được chú ý nhiều hơn do tình trạng viêm và kích thích đường thở kéo dài, thường gặp trong bệnh cảnh bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Người bệnh có thể duy trì các triệu chứng hô hấp dai dẳng và cần được quản lý lâu dài để kiểm soát triệu chứng, hạn chế ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và chất lượng cuộc sống.
Nhìn chung, viêm phế quản cấp thường có khả năng hồi phục tốt, trong khi viêm phế quản mạn có ảnh hưởng lâu dài hơn đến sức khỏe. Việc xác định đúng thể bệnh và theo dõi diễn tiến là cơ sở để đánh giá mức độ nghiêm trọng cũng như có hướng xử trí phù hợp.
Mức độ ảnh hưởng của viêm phế quản phụ thuộc vào thể bệnh và sức khỏe người mắc
Các biến chứng của viêm phế quản cần lưu ý
Khi tình trạng viêm đường thở kéo dài hoặc bệnh diễn tiến phức tạp, hệ hô hấp có thể chịu những ảnh hưởng vượt ra ngoài các triệu chứng thông thường như ho, khạc đờm. Một số biến chứng cần lưu ý gồm:
1. Viêm phổi
Viêm phổi là một trong những biến chứng nhiễm trùng đáng lo ngại của viêm phế quản, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền. Khác với viêm phế quản chỉ gây viêm chủ yếu ở niêm mạc phế quản, viêm phổi ảnh hưởng đến nhu mô phổi, khiến các phế nang bị viêm và có thể chứa dịch, từ đó cản trở quá trình trao đổi khí. Người bệnh thường có biểu hiện sốt, khó thở, đau ngực khi hít sâu, mệt nhiều hoặc giảm độ bão hòa oxy.
Khi nghi ngờ viêm phổi, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang ngực và các xét nghiệm cần thiết để xác định chẩn đoán, đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn hướng điều trị.
Viêm phổi có thể gây sốt, khó thở và ảnh hưởng đến quá trình trao đổi khí
2. Đợt cấp hen hoặc COPD
Ở người bệnh hen, nhiễm virus đường hô hấp là yếu tố khởi phát đợt cấp thường gặp. Người bệnh khò khè, nặng ngực, khó thở hơn và phải dùng thuốc cắt cơn nhiều hơn thường lệ.
Với COPD, đợt cấp biểu hiện bằng khó thở, ho và khạc đờm nặng hơn trạng thái ổn định. Đợt cấp nặng có thể gây giảm oxy máu và phải nhập viện. Các đợt cấp tái diễn làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng phổi.
3. Suy hô hấp
Suy hô hấp xảy ra khi hệ hô hấp không còn duy trì được quá trình trao đổi khí đáp ứng nhu cầu của cơ thể, dẫn đến oxy máu giảm, CO₂ máu tăng hoặc cả hai. Viêm phế quản cấp ở người khỏe mạnh hiếm khi gây suy hô hấp. Nguy cơ chủ yếu gặp ở người có COPD tiến triển: đường thở bị hẹp khiến không khí khó vào phế nang, máu qua phổi không nhận đủ oxy. Một đợt nhiễm trùng hô hấp có thể đẩy tình trạng này sang mức nguy hiểm.
Người bệnh có thể khó thở nhiều, thở nhanh, sử dụng cơ hô hấp phụ, tím tái, lú lẫn hoặc buồn ngủ do tăng CO₂. Suy hô hấp cấp là tình trạng đe dọa tính mạng. Tùy mức độ, bác sĩ có thể cho người bệnh thở oxy, thông khí không xâm nhập hoặc thở máy.
4. Tăng áp động mạch phổi và tâm phế mạn
Khi thiếu oxy kéo dài, các mạch máu nhỏ trong phổi co lại. Áp lực trong động mạch phổi tăng dần. Thất phải (buồng tim có nhiệm vụ bơm máu lên phổi) phải co bóp mạnh hơn. Lâu ngày, thất phải dày lên, giãn ra rồi suy yếu. Tình trạng này gọi là tâm phế mạn. Người bệnh thường phù chân, tĩnh mạch cổ nổi và khó thở khi gắng sức. Đây là biến chứng của COPD giai đoạn muộn, hiếm khi liên quan đến một đợt viêm phế quản cấp.
Những ai có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn?
Nguy cơ gặp biến chứng không giống nhau ở tất cả người mắc viêm phế quản. Những người có khả năng miễn dịch suy giảm, chức năng hô hấp hạn chế hoặc mắc bệnh nền thường cần được theo dõi sát hơn. Các nhóm đáng lưu ý gồm:
- Trẻ nhỏ: Hệ hô hấp và miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở có kích thước nhỏ nên các triệu chứng hô hấp có thể ảnh hưởng đáng kể hơn, nhất là ở trẻ có bệnh tim phổi nền.
- Người cao tuổi: Chức năng hô hấp và khả năng dự trữ của cơ thể giảm theo tuổi. Nhiều người còn mắc kèm bệnh mạn tính nên hồi phục sau nhiễm trùng chậm hơn.
- Người mắc bệnh hô hấp mạn tính: COPD, hen, giãn phế quản hoặc các bệnh phổi mạn tính khác có thể khiến người bệnh dễ bị mất ổn định khi xuất hiện nhiễm trùng đường hô hấp.
- Người mắc bệnh tim mạch hoặc nhiều bệnh mạn tính: Khả năng thích nghi của cơ thể trước tình trạng thiếu oxy và tăng công hô hấp có thể hạn chế, khiến bệnh dễ trở nặng.
- Người suy giảm miễn dịch: Người đang điều trị hóa trị, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc có tình trạng làm suy yếu hệ miễn dịch có khả năng chống lại tác nhân nhiễm trùng kém hơn.
- Người hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói, bụi: Các tác nhân này gây kích thích và tổn thương đường thở, làm suy giảm cơ chế thanh thải nhầy lông chuyển. Hút thuốc còn là yếu tố nguy cơ hàng đầu của COPD.
Ở người cao tuổi và người có COPD, mức độ ho thường không phản ánh đúng mức độ nặng. Có trường hợp ho giảm nhưng khó thở tăng dần, ăn uống kém hoặc lơ mơ hơn. Gia đình dễ bỏ qua những thay đổi này, dù đây mới là dấu hiệu cần đưa người bệnh đi khám sớm.
Nếu bạn thuộc một trong các nhóm trên, hãy đi khám sớm khi triệu chứng không cải thiện sau vài ngày hoặc xuất hiện sốt, khó thở. Bác sĩ Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện Đại học Phenikaa sẽ đánh giá tình trạng hô hấp của bạn. Liên hệ hotline 1900 2262.
Tìm hiểu thêm:
- Triệu Chứng Viêm Phế Quản Và Cách Phân Biệt Với Các Bệnh Hô Hấp Khác
- Nguyên Nhân Viêm Phế Quản Và Những Yếu Tố Nguy Cơ Cần Biết
Dấu hiệu cảnh báo viêm phế quản đang trở nên nghiêm trọng
Khi tìm hiểu viêm phế quản có nguy hiểm không, diễn biến của các triệu chứng là yếu tố quan trọng cần theo dõi. Nếu tình trạng hô hấp không cải thiện, nặng dần hoặc xuất hiện những biểu hiện bất thường, người bệnh cần lưu ý các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Khó thở tăng dần: Cảm giác hụt hơi, khó thở khi thực hiện các hoạt động thông thường hoặc khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi có thể cho thấy chức năng hô hấp đang bị ảnh hưởng.
- Thở nhanh hoặc thở gắng sức: Người bệnh phải dùng nhiều sức để thở, co kéo cơ hô hấp phụ hoặc không thể nói trọn câu do khó thở cần được đánh giá sớm.
- Sốt cao hoặc sốt kéo dài: Sốt không thuyên giảm, sốt trở lại sau khi đã hết hoặc đi kèm tình trạng toàn thân xấu hơn có thể gợi ý nhiễm trùng đang diễn tiến và cần loại trừ viêm phổi.
- Đau ngực bất thường: Đau ngực rõ, nhất là đau tăng khi hít sâu hoặc kèm khó thở, không nên mặc định là hậu quả của ho nhiều mà cần được kiểm tra nguyên nhân.
- Ho ra máu: Máu xuất hiện trong đờm, dù lượng ít, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và loại trừ các bệnh lý hô hấp khác.
- Giảm độ bão hòa oxy: SpO₂ thấp hơn mức bình thường của người bệnh, đặc biệt khi kèm khó thở hoặc tím tái, cho thấy quá trình trao đổi khí có thể đang bị ảnh hưởng.
- Thay đổi ý thức: Lú lẫn, lơ mơ, buồn ngủ bất thường hoặc khó đánh thức có thể liên quan đến thiếu oxy hoặc tăng CO₂ máu và cần được xử trí khẩn cấp.
Khó thở tăng, sốt kéo dài hoặc ho ra máu là những dấu hiệu cần lưu ý
Làm gì để hạn chế nguy cơ biến chứng?
Để hạn chế nguy cơ viêm phế quản tiến triển và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, bạn cần chú ý đến cả quá trình điều trị, chăm sóc đường hô hấp và kiểm soát các bệnh lý liên quan. Những biện pháp quan trọng gồm:
1. Theo dõi và điều trị đúng hướng
Bạn cần tuân thủ hướng dẫn điều trị và theo dõi sự thay đổi của triệu chứng trong suốt quá trình hồi phục. Với viêm phế quản cấp, điều trị chủ yếu nhằm giảm triệu chứng và hỗ trợ cơ thể phục hồi. Theo CDC, kháng sinh không giúp viêm phế quản cấp do virus khỏi nhanh hơn, lại có thể gây tác dụng phụ. Vì vậy, bạn không nên tự mua kháng sinh, thuốc corticoid hoặc thay đổi thuốc đang điều trị.
Nếu bệnh không cải thiện như dự kiến hoặc triệu chứng nặng lên, cần tái khám để bác sĩ đánh giá lại chẩn đoán và điều chỉnh phương pháp điều trị phù hợp.
2. Ngừng hút thuốc và tránh các tác nhân kích thích
Khói thuốc lá làm tổn thương biểu mô đường thở, suy giảm hoạt động của hệ thống nhầy - lông chuyển và duy trì phản ứng viêm tại phế quản. Bạn nên ngừng hút thuốc, tránh hút thuốc thụ động và hạn chế tiếp xúc với thuốc lá điện tử, bụi, khói hoặc hóa chất kích thích. Với người có viêm phế quản mạn hoặc COPD, cai thuốc lá đặc biệt quan trọng vì giúp làm chậm tốc độ suy giảm chức năng phổi và giảm nguy cơ xuất hiện các đợt cấp.
Tránh khói thuốc và chất kích thích giúp hạn chế tổn thương đường thở
3. Kiểm soát tốt bệnh hô hấp nền
Hen, COPD, giãn phế quản và các bệnh phổi mạn tính có thể khiến hệ hô hấp dễ mất ổn định khi xuất hiện nhiễm trùng hoặc tình trạng viêm đường thở tăng lên. Bạn cần duy trì thuốc kiểm soát theo chỉ định, sử dụng thuốc dạng hít đúng kỹ thuật và tái khám theo lịch để đánh giá mức độ kiểm soát bệnh.
Riêng với COPD, bác sĩ có thể xây dựng kế hoạch xử trí đợt cấp và điều chỉnh điều trị dựa trên triệu chứng, tiền sử đợt cấp cũng như chức năng hô hấp của từng người.
4. Chủ động phòng ngừa nhiễm trùng đường hô hấp
Mỗi lần nhiễm trùng hô hấp đều có thể làm triệu chứng đường thở nặng thêm. Bạn nên rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc gần với người đang ho, sốt và đeo khẩu trang ở nơi đông người vào mùa dịch.
Bên cạnh đó, tiêm vắc xin có ý nghĩa đặc biệt với người cao tuổi hoặc mắc bệnh phổi mạn tính. Các loại vắc xin nên cân nhắc gồm vắc xin cúm hằng năm, vắc xin COVID-19, vắc xin phế cầu và vắc xin RSV cho người cao tuổi. Bác sĩ sẽ tư vấn lịch tiêm dựa trên độ tuổi và bệnh nền của bạn.
Kết luận
Viêm phế quản cấp ở người khỏe mạnh hiếm khi nguy hiểm và thường hồi phục hoàn toàn. Điều quan trọng là bạn chăm sóc đúng cách, theo dõi sự thay đổi của triệu chứng và chủ động đi khám nếu bệnh kéo dài hoặc nặng lên. Với viêm phế quản mạn, quản lý bệnh lâu dài và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sẽ giúp duy trì chức năng hô hấp và hạn chế các đợt bệnh trở nặng.
Nếu triệu chứng hô hấp kéo dài, tái diễn hoặc khiến bạn lo lắng, Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đại học Phenikaa là địa chỉ bạn có thể lựa chọn để thăm khám. Bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng và tình trạng hô hấp, xác định nguyên nhân, phân biệt với các bệnh lý có biểu hiện tương tự và chỉ định xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh khi cần. Từ kết quả thăm khám, bạn sẽ được tư vấn hướng điều trị, chăm sóc và theo dõi phù hợp với tình trạng cụ thể. Liên hệ hotline 1900 2262 để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.
